Aşık Edebiyatı :

Aşık Edebiyatı, aşık denilen saz şairlerinin oluşturduğu bir edebiyattır; 16. yüzyılın başlarında başlayıp günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Aşık Edebiyatında söz kadar müzikte önemlidir; aşıklar bağlama, cura, tambura gibi sazlar kullanırlar.

İlk döneminde Anonim Halk Edebiyatı etkisinde sade ve kıvrak bir dille ve hece ölçüsü ile yazılan eserler ikinci döneminde Divan Edebiyatının etkisi altına girmiş ve Divan Edebiyatı nazım şekilleri ve aruz ölçüsü ile yazılmaya başlanmıştır. En çok kullanılan ölçüler 11’li, serbest duraklı 8’li ve 7’li hece ölçüleridir. Aruz ölçüsünde ise en çok divan, semai, kalendiri ve selis kalıpları kullanılır. Temel nazım birimi dörtlüktür fakat çeşitli nedenlerle değişebilir.

Aşık Edebiyatının gelişme alanı genelde kahvehaneler, asker ocakları, kervan saraylar, bozahaneler, tekkeler ve konaklardır. Aşık; sevilen, geniş halk kitlelerine seslenen, halkın günlük yaşantısını konu alan halk şairidir. Aşıklar; sözlü olarak süregelen edebiyatımızın ünlü aşıkları yanında öğrenir, onlardan mahlas alır, aşıklığın tüm özelliklerini öğrendikten sonra sazları ile diyar diyar dolaşırlar. Şiirlerinde aşkı, doğayı, mertliği ve yiğitliği dile getirirler.







Bazı Aşıklarımız ve Şiirlerinden Örnekler :



Köroğlu :



Kimisi pınar başında

Kimisi yolun dışında

Al giyen on beş yaşında

İlle mavili mavili



Kimisi dağlarda gezer

Kimisi incisin dizer

Al giyen bağrımı ezer

İlle mavili mavili



Kimisi odun devşirir

Kimisi kahvesin pişirir

Al giyen aklım şaşırır

İlle mavili mavili



Köroğlu’m der ki n’olacak

Taktir yerini bulacak

Mavilim kaldı alacak

İlle mavili mavili



**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :







Öksüz Dede :

Alnıma yazılan kara yazılar

İmirza’m babanın iki gözüdür

Sarayda beslenmiş körpe kuzudur

İmirza’mı hoşça tutun ağlar



Değme kıyar m’ola oğluna

Saldı garipliğe bakar yoluna

Bizden selam olsun Osman Oğluna

İmirza’mı hoşça tutun ağlar



Akar gözlerimden kan ile yaşım

Dün ü gün hasretlik çekmedir işim

Hem ehlim ayalim oğlum yoldaşım

Şunları da hoşça tutun ağlar



Öksüz Dede durmaz söyler sözünü

Hak’ka doğru tutup gider özünü

Bizim için öpün iki gözünü

İmirza’mı hoşça tutun ağlar





**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :



Kayıkçı Kul Mustafa :





İpdida Bağdad’a sefer olanda

Atladı hendeği geçti Genç Osman

Vuruldu sancaktar kaptı sancağı

İletti bedene bedene dikti Genç Osman



Sultan Murad eydür gelsin göreyim

Nice kahramandır ben de bileyim

Vezirlik isterse üç tuğ vereyim

Kılıcından al kan saçtı Genç Osman





Kul Mustafa karakolda gezerken

Gülle kursun yaprak gibi yağarken

Yıkılası Bağdad seni döğerken

Şehitlere serdar oldu Genç Osman



**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :







Katibi :



Sevdasını başımızda

Görür nazlanı nazlanı

Sülün gibi karşımızda

Yürür nazlanı nazlanı



Lebinden akar zülali

Gülü benzer rüh-u ali

Ben kuluna bir şeftali

Verir nazlanı nazlanı



Gözümden akan kan gibi

Güzellere sultan gibi

Hublar üstünde han gibi

Durur nazlanı nazlanı



Aşıkı mest eder sözün

Bin kan eder ela gözün

Kakülüyle ol mah yüzün

Bürür nazlanı nazlanı



Mustafa meteder seni

Terkedip de gitme beni

Takıp boynuna zülfünü

Sürür nazlanı nazlanı





**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :



Kuloğlu :



Uzaktan merhaba olmaz

Gel ey mestane bakışlım

Kolların boynuma dola

Dile mestane bakışlım



Seni sevenler unutmaz

Hayalin karşımdan gitmez

Padişahlar hiç zulmetmez

Kula mestane bakışlım





Der Kuloğlu güne güne

Melek gelmemiş cihane

Her sözüne bir bahane

Bula mestane bakışlım



**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :













Karacaoğlan :



Ala gözlü benli dilber

Sen d’olasın benim gibi

Zülfün sökük boynun bükük

Sen d’olasın benim gibi



Bahçende güller bitmesin

Dalında bülbül ötmesin

Kapından cerrah gitmesin

Sen d’olasın benim gibi



Gül yerine diken bitsin

Kuş yerine baykuş ötsün

Gözün yaşı sele gitsin

Sen d’olasın benim gibi



Karac’oğlan der mert gibi

Yanar yüreğim od gibi

Bir ok yemiş boz kurt gibi

Sen d’olasın benim gibi





**çüsü :

Nazım Birimi :

Teması :







































Kaynakça :

 Atilla Özkırımlı / Türk Edebiyatı Ansiklopedisi – cilt 1

 Anabritanica – cilt 2

 Yeni Kültür Ansiklopedisi – cilt 1

 Meydan Laruse – cilt 1